Có những khoảng thời gian người ta không thật sự rơi vào khủng hoảng. Cuộc sống của họ nhìn từ bên ngoài vẫn khá ổn: công việc vẫn tiếp tục không ngừng nghỉ, các cuộc hẹn vẫn diễn ra thường xuyên, những trách nhiệm cần hoàn thành vẫn được giải quyết theo đúng yêu cầu. Ta vẫn trả lời mỗi khi có tin nhắn đến, vẫn cười và chào khi gặp người quen, vẫn nói “mọi thứ bình thường” khi ai đó hỏi thăm “Ổn không?”. Chỉ có một điều không bình thường lắm: ta không còn biết mình đang đi đâu.
Câu hỏi “Mình thật sự muốn gì?” bắt đầu xuất hiện nhiều hơn. Câu hỏi ấy có thể đến trong một buổi tối rất muộn, sau một ngày làm xong công việc nhưng lòng vẫn chưa yên. Nó cũng có thể xuất hiện giữa một cuộc họp định kỳ, trên đường đi làm, trong lúc ngồi uống cà phê hoặc sau khi đạt được một điều từng rất mong đợi. Bỗng nhiên, ta nhìn lại cuộc sống của mình và thấy có gì đó lệch đi, nhưng lại không thể gọi tên chính xác.
Không biết mình muốn gì là một trạng thái vô cùng khó chịu. Nó khiến người ta nghi ngờ bản thân, sốt ruột với hiện tại và lo lắng về tương lai. Ta nhìn người khác và thấy dường như ai cũng có hướng đi, còn mình thì cứ đứng giữa nhiều lựa chọn mà không biết nên chọn gì hay bước về đâu. Có người vì thế lao vào học thêm kỹ năng kiến thức, làm thêm công việc khác, trải nghiệm thêm. Có người lại rút vào im lặng, trì hoãn mọi quyết định của mình. Có người cố tìm cho mình một mục tiêu mới, dù trong lòng chưa chắc đó là điều mình thật sự cần.
Nhưng có lẽ, khi chưa biết mình muốn gì, điều đầu tiên không phải là buộc mình phải có ngay câu trả lời mà là hiểu chuyện gì đang diễn ra bên trong mình.
Không biết mình muốn gì không có nghĩa là bạn không có định hướng
Chúng ta thường nghĩ người có định hướng là người biết rõ mình muốn gì, có mục tiêu cụ thể là gì, có kế hoạch từng bước rõ ràng và gần như không bao giờ chệch khỏi con đường đã chọn. Hình ảnh ấy nghe rất chuyên nghiệp, rất gọn gàng, rất có tổ chức và cũng khá xa với đời sống thật của phần lớn con người.
Tròng hành trình của mình không phải ai cũng nhìn thấy ngay con đường mà mình phải đi. Và ngay cả những người từng rất rõ ràng cũng có lúc phải dừng lại vì điều họ từng muốn không còn phù hợp nữa vì con người đã thay đổi, hoàn cảnh thay đổi và giá trị sống cũng thay đổi. Có những mục tiêu từng khiến ta hào hứng ở tuổi ba mươi nhưng đến tuổi bốn mươi lại trở nên xa lạ, không còn kết nối được nữa. Có những lựa chọn từng được xem là đúng ở thời điểm ấy nhưng đi một đoạn mới nhận ra nó không còn giúp mình sống thật.
Vì thế, không biết mình muốn gì chưa chắc là dấu hiệu của sự yếu kém. Đôi khi, đó là dấu hiệu cho thấy một phiên bản cũ đang dần rời đi nhưng phiên bản mới chưa kịp hiện rõ.
Khi ấy ta đứng ở khoảng giữa mà ở đó điều cũ không còn đủ sức giữ mình lại, nhưng điều mới vẫn chưa có hình dạng. Khoảng giữa ấy dễ khiến người ta hoang mang vì nó thiếu những câu trả lời rõ ràng. Tuy nhiên, cũng chính ở đó, một hướng đi mới có thể bắt đầu được hình thành.
Vấn đề không phải là bạn chưa có câu trả lời. Vấn đề là bạn có cho mình đủ thời gian và sự thành thật để tìm ra câu trả lời hay không.
Vì sao càng cố tìm câu trả lời, ta càng thấy rối?
Khi không biết mình muốn gì, ta sẽ cố gắng suy nghĩ nhiều hơn như một lẽ tự nhiên. Ta lập danh sách ưu và nhược điểm, hỏi ý kiến bạn bè để tham khảo, xem thêm video, đọc thêm sách, làm thêm vài bài kiểm tra tính cách vì mong muốn lớn nhất là nếu thu thập đủ thông tin, một câu trả lời rõ ràng sẽ xuất hiện.
Nhưng càng tìm đôi khi càng rối, không phải vì thiếu thông tin, mà vì có quá nhiều tiếng nói cùng lúc.
Tiếng nói của gia đình bảo rằng ta nên chọn một con đường an toàn, hạn chế sự vấp ngã. Tiếng nói của xã hội lại nói ta phải thành công sớm hơn. Tiếng nói của mạng xã hội cho ta thấy người khác đang đi nhanh, nhanh hơn ta rất nhiều. Tiếng nói của trách nhiệm nhắc rằng mình không được phép sai. Tiếng nói của nỗi sợ thì lại liên tục vẽ ra những viễn cảnh thất bại.
Trong tất cả những tiếng nói ấy, tiếng nói của chính mình thì lại trở nên nhỏ đi.
Ta không còn phân biệt được điều mình thật sự muốn với điều mình nghĩ rằng mình nên muốn. Ta không biết quyết định nào đến từ nhu cầu bên trong và quyết định nào chỉ để làm vừa lòng người khác. Ta tưởng mình đang tìm câu trả lời cho mình, nhưng thật ra lại đang cố tìm một lựa chọn đủ an toàn để không bị phán xét.
Có những câu hỏi không thể trả lời bằng việc suy nghĩ thêm. Chúng cần được sống, được thử, được quan sát và được cảm nhận trong đời sống thật.
Bạn có thể ngồi hàng tháng để nghĩ xem mình có thích một công việc mới hay không. Nhưng đôi khi, chỉ cần tham gia một dự án nhỏ, nói chuyện với người đang làm công việc ấy hoặc trải nghiệm trong vài tuần, bạn sẽ hiểu mình rõ hơn nhiều. Sự sáng rõ không phải lúc nào cũng đến trước hành động vì đã không ít lần, nó chỉ xuất hiện sau khi ta bắt đầu bước một bước nhỏ.
Có thể bạn không mất phương hướng, bạn chỉ đang mất kết nối với chính mình
Mất phương hướng thường được hiểu là không biết nên chọn công việc nào, hướng đi nào, sống ở đâu, bắt đầu điều gì hoặc tiếp tục con đường nào là đúng. Nhưng phía sau sự mơ hồ ấy, có thể là một điều sâu hơn: ta đã mất kết nối với chính mình quá lâu.
Mất kết nối không phải là một biến cố xảy ra đột ngột. Nó thường diễn ra rất chậm trong một khoảng thời gian dài. Trong khoảng thời gian ấy ta bận đáp ứng kỳ vọng, giải quyết những trách nhiệm trên hai vai, làm điều đúng đắn, giữ cho mọi thứ ổn thỏa. Ta quen hỏi người khác cần gì ở mình, muốn mình giúp gì mà quên hỏi chính mình đang cần gì. Ta quen cố gắng để đạt được một chuẩn mực mà chưa từng dừng lại xem chuẩn mực ấy có phù hợp với mình hay không.
Dần dần, ta sống theo quán tính, một thói quen hình thành theo thời gian.
Buổi sáng thức dậy chỉ vì phải thức dậy, đi làm vì vốn đã làm vậy nhiều năm, tiếp tục một mối quan hệ vì không biết phải thay đổi thế nào, theo đuổi một mục tiêu vì trước đây từng chọn nó. Ta vẫn chuyển động theo nhịp sống xung quanh, nhưng không còn thật sự có mặt trong hành trình của mình.
Khi đó, câu hỏi “Mình muốn gì?” lại trở nên quá lớn lao. Ta không trả lời được, không phải vì bên trong hoàn toàn trống rỗng, mà vì đã lâu rồi ta không lắng nghe những tín hiệu nhỏ.
Cơ thể đã từng báo mệt nhưng ta bỏ qua. Cảm xúc từng báo buồn nhưng ta tự bảo phải tích cực. Có điều gì đó không còn phù hợp nhưng ta tiếp tục vì sợ thay đổi. Có một mong muốn âm thầm xuất hiện nhưng ta vội gạt đi vì cho rằng nó thiếu thực tế.
Không biết mình muốn gì đôi khi không phải vì ta không có mong muốn mà vì mọi mong muốn vừa xuất hiện đã bị lý trí, trách nhiệm hoặc nỗi sợ dập tắt quá nhanh.
Những dấu hiệu cho thấy bạn đang sống theo quán tính
Không phải lúc nào sống theo quán tính cũng có biểu hiện là sự trì trệ. Có người sống theo quán tính nhưng vẫn rất bận rộn, hiệu quả và thậm chí còn có nhiều thành tựu. Nhưng có điều là càng đi, họ càng cảm thấy mình xa khỏi chính mình.
Một dấu hiệu phổ biến của sống theo quán tính là bạn luôn bận nhưng không biết sự bận rộn ấy đang đưa mình tới đâu. Danh sách công việc mỗi ngày rất dài, nhưng sau khi hoàn thành, bạn không cảm thấy ý nghĩa hơn. Bạn chỉ nhẹ nhõm vì đã xong thêm một việc.
Một dấu hiệu khác là bạn thường xuyên chờ đến cuối tuần, kỳ nghỉ hoặc một giai đoạn nào đó trong tương lai để bắt đầu sống. Bạn nghĩ rằng khi dự án này kết thúc, khi con lớn hơn, khi tài chính ổn hơn, khi công việc bớt áp lực, bạn sẽ dành thời gian cho mình. Nhưng hết cột mốc này lại đến cột mốc khác, và cuộc sống thật cứ bị dời sang một ngày chưa xác định.
Bạn cũng có thể đang sống theo quán tính nếu những quyết định quan trọng chủ yếu được đưa ra dựa trên việc người khác sẽ nghĩ gì. Bạn chọn một công việc vì nó được đánh giá cao, nó “hot”. Bạn giữ một mối quan hệ vì sợ bị xem là thất bại. Bạn nhận thêm trách nhiệm vì không muốn ai thất vọng. Mọi lựa chọn của bạn đều có lý, chỉ có điều bạn không còn cảm thấy mình trong đó.
Đôi khi, dấu hiệu nằm ở cảm giác trống rỗng sau thành tựu. Bạn đạt được điều từng mong muốn nhưng niềm vui chỉ kéo dài trong khoảng thời gian rất ngắn. Sau đó, bạn lại cần một mục tiêu mới để tiếp tục theo đuổi và chạy, không phải vì bạn là người quá tham vọng, mà vì thành tựu bên ngoài chưa chạm vào điều bên trong đang thiếu.
Và có một dấu hiệu rất yên lặng, đó là bạn không biết mình thích gì khi không cần phải hữu ích, thành công hoặc được công nhận. Câu hỏi “Nếu không cần chứng minh điều gì, mình muốn sống thế nào?” khiến bạn bối rối.
Nếu nhận ra mình trong những điều này, đừng vội trách cứ bản thân. Phần lớn chúng ta đều từng có những giai đoạn sống bằng quán tính. Điều quan trọng không phải là ta đã đi xa bao nhiêu khỏi mình, mà là ta có sẵn sàng quay lại hay không.
Khi chưa biết mình muốn gì, đừng vội đặt thêm một mục tiêu
Một trong những cách phổ biến nhất để thoát khỏi cảm giác mất phương hướng là đặt mục tiêu mới, lên một kế hoạch mới: đăng ký một khóa học, lập kế hoạch đổi việc, bắt đầu dự án, mua sổ kế hoạch hoặc vẽ lại tầm nhìn năm năm. Những việc này không có gì sai nhưng nếu được thực hiện quá sớm, chúng có thể chỉ tạo thêm một lớp bận rộn phủ lên trên sự mơ hồ.
Mục tiêu giúp ta biết mình phải làm gì nhưng mục tiêu không thể thay thế việc hiểu tại sao mình muốn làm điều đó.
Nếu không hiểu nhu cầu thật sự, ta có thể chọn một mục tiêu nghe rất đúng, rất hay ho nhưng không thật sự thuộc về mình. Ta muốn kiếm nhiều tiền hơn vì nghĩ tiền sẽ giải quyết cảm giác thiếu an toàn. Ta muốn có vị trí cao hơn vì nghĩ sự công nhận sẽ giúp mình thấy đủ. Ta muốn rời bỏ mọi thứ vì đang quá mệt, nhưng điều cần thiết có thể chỉ là nghỉ ngơi và thiết lập lại ranh giới.
Không phải mong muốn nào cũng là phải có hướng đi cụ thể. Có những mong muốn chỉ là phản ứng tạm thời trước một nỗi đau.
Khi đang kiệt sức, ta muốn bỏ việc. Khi bị tổn thương, ta muốn chấm dứt một mối quan hệ. Khi cảm thấy thua kém, ta muốn đạt thành tích thật nhanh. Khi bị xem nhẹ, ta muốn chứng minh bản thân. Nếu tất cả các quyết định được đưa ra hoàn toàn từ trạng thái ấy, ta có thể thay đổi hoàn cảnh nhưng vẫn mang theo nguyên vẹn vấn đề bên trong.
Vì vậy, trước khi đặt một mục tiêu mới, hãy thử hỏi chính bản thân mình: Mình đang muốn điều gì: là một hướng đi thật sự, hay chỉ là mong muốn thoát khỏi cảm giác hiện tại?
Câu hỏi này không nhằm ngăn bạn hành động. Nó giúp bạn hành động từ một nơi sáng rõ hơn.
Bắt đầu bằng việc nhận diện điều mình không còn muốn
“Mình muốn gì?” là một câu hỏi rộng. Nó đòi hỏi một hình dung khá rõ về tương lai, trong khi nhiều người đang đứng giữa ranh giới của mệt mỏi và mơ hồ. Nếu chưa trả lời được, bạn có thể bắt đầu bằng một câu hỏi gần hơn: “Hiện tại trong cuộc sống điều gì không còn phù hợp với mình?”
Có thể bạn chưa biết công việc lý tưởng là gì, nhưng bạn biết mình không muốn tiếp tục ở trong một môi trường luôn khiến mình phải phòng thủ. Có thể bạn chưa biết muốn sống ở đâu, nhưng bạn biết nhịp sống hiện tại đang làm mình cạn kiệt năng lượng. Có thể bạn chưa hình dung được một mối quan hệ như thế nào sẽ là tốt đẹp với mình, nhưng bạn biết mình không muốn tiếp tục im lặng để giữ hòa khí.
Nhận diện điều không còn phù hợp không có nghĩa là lập tức vứt bỏ mọi thứ mà nó chỉ giúp bạn nhìn thấy ranh giới đầu tiên. Đôi khi, hướng đi mới không bắt đầu bằng một đích đến rõ ràng. Nó bắt đầu bằng quyết định không tiếp tục lặp lại điều cũ nữa.
Bạn có thể viết xuống ba điều trong cuộc sống hiện tại đang khiến mình mệt mỏi, ba điều mình đang làm chỉ vì sợ người khác thất vọng và ba điều đã từng phù hợp nhưng giờ không còn đúng nữa.
Khi thành thật với những điều không còn muốn, bạn đang tạo ra khoảng trống để điều mình thật sự muốn có cơ hội xuất hiện.
Lắng nghe cảm xúc, nhưng đừng để cảm xúc quyết định tất cả
Khi tìm lại hướng đi, cảm xúc là một nguồn thông tin quan trọng. Tất cả những cảm xúc như: niềm vui, sự nhẹ nhõm, bực bội, buồn bã hay lo lắng đều có thể báo cho bạn biết một điều gì đó về nhu cầu, giới hạn và giá trị của chúng ta.
Nhưng lắng nghe cảm xúc không có nghĩa là làm theo mọi cảm xúc ngay lập tức.
Cảm xúc nói cho ta biết chuyện gì đang xảy ra bên trong nhưng không phải lúc nào cũng nói chính xác ta phải làm gì tiếp theo. Lo lắng có thể báo hiệu rằng điều gì đó quan trọng, nhưng không nhất thiết có nghĩa là ta nên tránh. Chán nản có thể cho thấy ta cần thay đổi, nhưng đôi khi cũng chỉ vì cơ thể đang quá mệt. Nhẹ nhõm khi nghĩ đến việc từ bỏ có thể là dấu hiệu cần dừng lại, nhưng cũng có thể chỉ là phản ứng tự nhiên khi muốn thoát khỏi áp lực.
Ta cần vừa lắng nghe, vừa quan sát.
Thay vì hỏi “Cảm xúc này bảo mình phải làm gì?”, hãy thử hỏi “Cảm xúc này đang cố cho mình biết điều gì?”
Khi thấy bực bội vì liên tục bị nhờ vả, có thể bạn đang cần thiết lập ranh giới. Khi thấy buồn dù cuộc sống vẫn tốt đẹp, có thể bạn đang thiếu sự kết nối thật. Khi thấy nặng nề mỗi sáng thức dậy, có thể công việc không còn phù hợp, hoặc cũng có thể bạn đang làm việc quá sức trong thời gian dài.
Cảm xúc là cánh cửa nhưng để hiểu căn phòng phía sau cánh cửa ấy, ta cần đi chậm hơn một chút.
Nhìn lại điều đang lấy đi và điều đang nuôi dưỡng năng lượng của bạn
Một cách thực tế để hiểu mình đó là quan sát năng lượng.
Có những việc khiến ta mệt về thể chất nhưng bên trong vẫn thấy đầy. Có những buổi trò chuyện kéo dài hàng giờ nhưng sau đó lại thấy nhẹ nhõm. Có những công việc đầy khó khăn, đòi hỏi tập trung cao nhưng giúp ta cảm thấy mình đang sống đúng.
Ngược lại, có những việc không quá nặng nhưng chỉ nghĩ đến thôi ta đã thấy cạn. Có những cuộc gặp không có xung đột nào cả nhưng khiến ta luôn phải gồng. Có những trách nhiệm được xem là bình thường nhưng lâu dần làm mình mất đi sự sống động, hứng khởi.
Trong một tuần, bạn có thể ghi lại hai danh sách đơn giản: điều gì đang lấy năng lượng của mình và điều gì đang nuôi dưỡng năng lượng của mình.
Đừng chỉ tìm kiếm và ghi những việc lớn. Hãy chú ý cả những điều rất nhỏ như một cuộc trò chuyện, một không gian, một loại công việc, một người, một mối quan hệ, một thói quen, một thời điểm trong ngày.
Sau một khoảng thời gian, bạn có thể nhận ra những mẫu lặp lại.
- Có thể bạn không ghét công việc bạn đang làm, bạn chỉ cạn kiệt vì phải tham gia quá nhiều cuộc họp.
- Có thể bạn không muốn rời bỏ một mối quan hệ của mình, bạn chỉ cần được nói thật hơn.
- Có thể bạn không mất động lực, bạn chỉ đã quá lâu không làm điều gì khiến mình thấy có ý nghĩa.
Ta thường tìm hướng đi bằng những câu hỏi rất lớn, trong khi câu trả lời lại nằm trong các tín hiệu nhỏ của đời sống hằng ngày.
Nhìn lại những điều khiến bạn cảm thấy có ý nghĩa
Không phải ai cũng cần một sứ mệnh lớn lao. Cuộc đời cũng không nhất thiết phải được đóng gói thành một câu tuyên ngôn hoành tráng, nghe như sắp mở hội nghị quốc tế về chính mình.
Ý nghĩa đôi khi rất giản dị.
Đó có thể là cảm giác mình đang giúp một người hiểu rõ hơn điều họ trải qua, là niềm vui khi tự mình làm ra một sản phẩm tử tế, là sự bình yên khi chăm sóc gia đình, là cảm giác được học, được sáng tạo, được xây dựng hoặc được kết nối.
Hãy nhớ lại những thời điểm bạn từng cảm thấy mình đang sống thật, không nhất thiết phải là bạn lúc thành công nhất. Có thể đó chỉ là một buổi trò chuyện sâu, một dự án nhỏ đáng tự hào, một chuyến đi tràn đầy tiếng cười, một khoảng thời gian bạn tự chủ hơn hoặc một lúc bạn dám nói điều mình tin.
- Điều gì trong khoảnh khắc ấy khiến bạn cảm thấy có ý nghĩa?
- Bạn đang được sử dụng điểm mạnh nào?
- Bạn đang kết nối với giá trị nào?
- Bạn đang được sống trong nhịp độ nào?
- Bạn đang ở bên những người ra sao?
Ta có thể không cần lặp lại nguyên vẹn trải nghiệm cũ nhưng những trải nghiệm ấy cho ta dữ liệu về điều quan trọng đối với mình.
Có người cảm thấy có ý nghĩa khi được tạo ra kết quả rõ ràng. Có người ý nghĩa nằm ở sự tự do. Có người cần được đóng góp mới thấy ý nghĩa. Cũng có người cần cảm giác thuộc về, cần không gian để sáng tạo. Bạn thấy đấy, hoàn toàn không có một công thức chung nào cho tất cả.
Điều cần tìm không phải là một cuộc đời được người khác đánh giá cao. Điều cần tìm là một cuộc đời khiến bạn có thể ở trong đó mà không phải liên tục rời bỏ chính mình.
Phân biệt điều mình muốn với điều mình muốn được công nhận
Có những mục tiêu được tạo ra từ mong muốn thật. Cũng có những mục tiêu được tạo ra từ nhu cầu được công nhận. Hai điều này đôi khi rất giống nhau.
Bạn có thể muốn thăng tiến vì thật sự bạn muốn đảm nhận vai trò lớn hơn, có cơ hội được tạo ảnh hưởng và phát triển năng lực. Nhưng bạn cũng có thể muốn thăng tiến chỉ vì để chứng minh mình không thua kém ai.
Bạn có thể muốn xây dựng thương hiệu cá nhân vì mong muốn chia sẻ giá trị mình có với người khác nhưng cũng có thể mỗi lượt thích và sự chú ý giúp bạn lấp đầy cảm giác vô hình.
Bạn có thể muốn kiếm nhiều tiền hơn để có tự do tài chính và chăm sóc người thân nhưng cũng có thể tiền đang trở thành phương tiện để bạn đo giá trị bản thân.
Muốn được công nhận là một nhu cầu rất con người và không có gì phải xấu hổ cả. Chỉ có điều, nếu mọi lựa chọn đều xoay quanh việc để mình được nhìn thấy, ta sẽ rất dễ sống theo ánh mắt bên ngoài.
Một câu hỏi hữu ích là: Nếu không ai biết về lựa chọn này, mình có còn muốn làm không?
Nếu không ai vỗ tay, không ai hưởng ứng, không ai ghen tị, không ai khen, điều này có còn đáng để bạn dành thời gian và sức lực?
Câu trả lời không cần tuyệt đối, không có đúng-sai nhưng nó giúp ta nhìn thấy phần nào của mong muốn đến từ bên trong và phần nào đang cố tìm sự xác nhận từ bên ngoài.
Đừng tìm một quyết định hoàn hảo, hãy tìm một bước đi có thể thử
Nhiều người mắc kẹt vì nghĩ rằng mình phải tìm ra quyết định đúng nhất. Nghỉ việc hay tiếp tục? Chuyển ngành hay giữ nguyên? Bắt đầu kinh doanh hay chọn ổn định? Tiếp tục mối quan hệ hay dừng lại? Mỗi lựa chọn đều có rủi ro, nên ta cứ đứng yên để tránh chọn sai.
Nhưng cuộc sống hiếm khi đưa cho ta đủ dữ liệu trước khi ta quyết định. Một phần của sự rõ ràng chỉ đến khi ta bắt đầu thử. Thay vì hỏi “Mình có nên thay đổi toàn bộ công việc không?”, hãy hỏi “Mình có thể thử điều gì trong ba mươi ngày để hiểu thêm về hướng mới?”
Bạn có thể tham gia một dự án nhỏ, học thêm một kỹ năng, gặp một người trong lĩnh vực bạn đang quan tâm, dành một buổi mỗi tuần để thử nghiệm hoặc tạo một phiên bản rất nhỏ của điều mình muốn làm.
Thử nghiệm nhỏ giúp giảm áp lực phải đúng ngay từ đầu. Nó biến một quyết định nặng nề thành một quá trình thu thập trải nghiệm. Sau mỗi thử nghiệm, hãy hỏi bản thân ba điều: Mình cảm thấy thế nào khi làm việc này? Điều gì làm mình có năng lượng? Điều gì khiến mình thấy không phù hợp?
Không phải thử nghiệm nào cũng dẫn đến con đường mới đẹp đẽ hơn con đường cũ nhưng ngay cả khi nhận ra mình không muốn tiếp tục, đó vẫn là một dạng sáng rõ. Biết điều gì không phù hợp cũng quý như biết điều mình muốn.
Một lộ trình bảy ngày để bắt đầu nhìn lại mình
Bạn không cần dành một tháng ở nơi thật xa, tắt điện thoại và ngồi dưới một cái cây cổ thụ để hiểu bản thân. Điều đó xa thực tế, nghe như tiểu thuyết. Với phần lớn con người đang có công việc, gia đình, hóa đơn hàng tháng và đủ thứ trách nhiệm không chịu biến mất vì ta đang cần chữa lành, cách thực tế hơn là bắt đầu bằng vài phút mỗi ngày.
Trong ngày đầu tiên, hãy quan sát trạng thái hiện tại của mình. Đừng cố thay đổi ngay, chỉ viết xuống điều khiến bạn thấy nặng nhất trong những ngày gần đây.
Ngày thứ hai, nhìn lại những việc đang lấy nhiều năng lượng của bạn. Có điều gì bạn đang tiếp tục chỉ vì đã quen tiếp tục?
Ngày thứ ba, ghi lại những điều khiến bạn thấy nhẹ, có sức sống hoặc có ý nghĩa, dù rất nhỏ.
Ngày thứ tư, nhìn vào kỳ vọng. Bạn đang cố làm hài lòng ai? Điều gì bạn sợ sẽ xảy ra nếu lựa chọn khác đi?
Ngày thứ năm, nhìn vào nỗi sợ. Nếu không còn sợ thất bại, bị đánh giá, phán xét hoặc làm người khác thất vọng, bạn sẽ cân nhắc điều gì?
Ngày thứ sáu, chọn một thay đổi nhỏ có thể thử trong bảy hoặc ba mươi ngày. Không phải một cuộc lật đổ toàn bộ cuộc đời, chỉ là một bước có thể thực hiện.
Ngày thứ bảy, đọc lại những gì mình đã viết. Không cần vội kết luận mà hãy chú ý những từ, cảm xúc và mong muốn xuất hiện nhiều lần.
Sự sáng rõ thường không đến như một tia chớp. Nó tích tụ từ những lần quan sát đủ thành thật.
Bạn đang cần một khoảng để nhìn lại chính mình?
Mini Sổ tay 7 ngày Sáng Tỏ được thiết kế dành cho những giai đoạn như thế: mỗi ngày một đoạn dẫn ngắn, một câu hỏi chính, một câu hỏi gợi mở và khoảng trống đủ rộng để bạn viết.
[Nhận miễn phí Mini Sổ tay 7 ngày Sáng Tỏ]
Viết xuống giúp ta nhìn thấy điều suy nghĩ đang che khuất
Có những điều khi nằm trong đầu thì rất rối, nhưng khi được viết xuống lại trở nên rõ hơn.
Suy nghĩ thường không bao giờ đi theo đường thẳng, nó lặp lại, nhảy từ việc này sang việc khác, trộn lẫn sự kiện với cảm xúc, nỗi sợ với dự đoán. Ta nghĩ mình đang phân tích vấn đề, nhưng đôi khi chỉ đang quay lại cùng một điểm bằng những câu chữ khác nhau.
Viết là cách hiệu quả để tạo ra một khoảng cách nhỏ giữa ta và điều ta đang trải qua. Khi nhìn thấy suy nghĩ trên những trang giấy, ta có thể nhận ra đâu là sự thật, đâu là giả định và đâu là nỗi sợ.
Ví dụ, sự thật có thể là: công việc hiện tại đang khiến bạn mệt. Giả định có thể là: nếu nghỉ việc, bạn sẽ thất bại. Nỗi sợ có thể là: người khác sẽ nghĩ bạn không đủ giỏi.
Khi ba điều ấy còn trộn vào nhau, quyết định trở nên rất nặng. Nhưng khi được tách ra, ta bắt đầu biết mình cần giải quyết phần nào.
Viết cũng giúp ta nhận diện những điều lặp lại. Có thể trong nhiều ngày, bạn liên tục nhắc đến nhu cầu được tự chủ, có thể sự mệt mỏi luôn xuất hiện khi bạn phải làm việc với một kiểu người nhất định, hay có thể bạn nhiều lần viết về mong muốn được học, được sáng tạo hoặc được nghỉ ngơi.
Những mẫu lặp ấy không phải lúc nào cũng là câu trả lời hoàn chỉnh nhưng chúng chính là dấu vết. Bạn không cần viết hay, không cần đúng ngữ pháp, không cần biến mỗi trang thành một bài luận sâu sắc. Bạn chỉ cần viết thật.
Khi nào sự mơ hồ cần được nhìn sâu hơn?
Có những giai đoạn mất phương hướng chỉ là một khoảng chuyển tự nhiên, rất khó nhận ra nhưng cũng có những lúc cảm giác mơ hồ kéo dài, đi kèm theo đó là sự kiệt sức, mất hứng thú, khó ngủ, thu mình hoặc không còn khả năng thực hiện những việc cơ bản.
Nếu trạng thái ấy kéo dài và ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, công việc hoặc các mối quan hệ, việc tìm đến chuyên gia sức khỏe tâm thần là một lựa chọn hết sức cần thiết. Không phải mọi sự mất phương hướng đều có thể giải quyết bằng một cuốn sổ, một lần tâm sự, một chuyến đi hoặc vài câu nói tích cực. Có những lúc ta cần một người có chuyên môn thực sự để cùng nhìn vào điều đang xảy ra.
Trong những trường hợp khác, bạn có thể cần một người đồng hành để làm rõ quyết định, nhận diện điểm mù và xây dựng bước đi phù hợp. Đó có thể là một người bạn đủ tin cậy, một mentor, coach hoặc người có kinh nghiệm liên quan.
Tìm sự hỗ trợ không có nghĩa là bạn yếu, nó chỉ có nghĩa là bạn không muốn tiếp tục xoay vòng một mình trong cùng một câu hỏi.
Khi chưa biết mình muốn gì, hãy bắt đầu từ điều mình đang cảm thấy
Chúng ta thường muốn có một câu trả lời lớn: mình nên làm nghề gì là phù hợp, sống cuộc đời nào là đúng hay chọn con đường nào để bớt chông gai. Nhưng cuộc sống không phải lúc nào cũng mở ra bằng những câu trả lời lớn.
Đôi khi, nó chỉ bắt đầu bằng việc thừa nhận rằng ta đang mệt.
Bắt đầu bằng việc nhận ra một điều không còn phù hợp với mình.
Bắt đầu bằng việc cho phép mình ngừng cố chứng minh.
Bắt đầu bằng một cuộc trò chuyện thật.
Bắt đầu bằng một buổi sáng không vội.
Bắt đầu bằng một trang giấy, một câu hỏi và vài phút không cần phải trở thành ai khác.
Bạn chưa cần biết toàn bộ con đường mình phải đi. Bạn chỉ cần đủ sáng để nhìn thấy bước tiếp theo.
Và có thể bước tiếp theo ấy không phải là tiến về phía trước ngay lập tức. Có thể đó chỉ là quay về, nhặt lại những phần của mình đã bị bỏ quên trong quá trình cố gắng sống cho đúng. Không biết mình muốn gì không phải là một bản án. Nó là lời mời dừng lại, không phải để rút lui khỏi cuộc sống, mà để trở lại trong cuộc sống của chính mình với nhiều hiện diện hơn.
Bạn không cần thay đổi toàn bộ cuộc đời sau khi đọc bài viết này. Hãy bắt đầu bằng một việc nhỏ hơn: dành bảy ngày để quan sát chính mình.
Mini Sổ tay 7 ngày Sáng Tỏ gồm một đoạn dẫn ngắn mỗi ngày, một câu hỏi chính, một câu hỏi gợi mở và khoảng trống để bạn viết lại điều đang diễn ra bên trong.
[Nhận miễn phí Mini Sổ tay 7 ngày Sáng Tỏ]
Câu hỏi thường gặp
Không biết mình muốn gì có phải là dấu hiệu thất bại không?
Không. Có những giai đoạn bạn không biết mình muốn gì vì mục tiêu cũ không còn phù hợp, trong khi hướng đi mới chưa hình thành. Đây có thể là một giai đoạn chuyển tiếp tự nhiên. Điều quan trọng là không vội phán xét bản thân và dành thời gian quan sát điều đang thay đổi.
Làm sao để hiểu mình muốn gì trong cuộc sống?
Hãy bắt đầu từ những điều gần nhất: điều gì đang làm bạn cạn năng lượng, điều gì khiến bạn thấy có ý nghĩa, điều gì không còn phù hợp và điều gì bạn muốn thử nếu không sợ bị đánh giá. Sự sáng rõ thường đến từ quá trình quan sát và trải nghiệm, không chỉ từ suy nghĩ.
Có nên nghỉ việc khi cảm thấy mất phương hướng?
Không nên quyết định chỉ dựa trên cảm xúc nhất thời của mình. Bạn cần phân biệt giữa việc không phù hợp với công việc, với môi trường, với cách vận hành hiện tại hay chỉ đang quá mệt. Trước một quyết định lớn, có thể thử một thay đổi nhỏ, tìm hiểu hướng mới và chuẩn bị nguồn lực cần thiết.
Viết nhật ký có giúp tìm lại hướng đi không?
Viết không thay bạn ra quyết định nhưng có thể giúp tách sự thật, cảm xúc, giả định và nỗi sợ. Khi viết đều đặn, bạn dễ nhận ra những nhu cầu và mẫu lặp đang bị bỏ qua trong suy nghĩ hằng ngày.
Mất bao lâu để biết mình thật sự muốn gì?
Không có một khoảng thời gian cố định. Có người sáng rõ hơn chỉ sau vài ngày quan sát nhưng có người cũng cần nhiều tháng trải nghiệm và điều chỉnh. Đừng biến việc hiểu mình thành một cuộc thi tốc độ khác. Điều quan trọng là bạn đang tiến gần hơn đến sự thật của mình.
Mindset Coaching Academy – Vững vàng từ bên trong – Tỏa sáng từ gốc nội lực.
