Thị trường Coaching hỗn loạn không phải vì nghề sai, mà vì năng lực phân biệt của người hành nghề chưa đủ. Bài viết phân tích gốc rễ và con đường đi đúng.

1. Khi nghề Coach bước vào thời hỗn loạn, điều gì đang thật sự diễn ra?

Thị trường Coaching vài năm gần đây giống như một khu rừng mới mở đường. Người đi rất đông. Coach rất nhiều, ai cũng xưng là Coach. Hướng đi cũng lắm nhưng biển chỉ dẫn lại không rõ ràng. Sự hỗn loạn ấy ảnh hưởng rất nhiều đến khách hàng/những người cần coach và chính những người làm Coach thật sự.

Người cần giúp đỡ không biết chọn ai, tiền bỏ ra liệu có xứng đáng…

Người muốn làm nghề không biết bắt đầu từ đâu, vô định giữa biển người làm nghề.

Người làm đúng nghề lại dễ bị hòa lẫn với số đông đang… làm sai nghề.

Khi ta nói “nghề Coach đang loạn”, điều đó đúng nhưng không đủ sâu. Hỗn loạn xảy ra khi nhu cầu tăng nhanh hơn tốc độ hiểu biết, và khi người làm nghề đi nhanh hơn tốc độ xây nền.

1.1 Nhu cầu Coaching tăng theo cấp số nhân — nhưng kiến thức nền lại chỉ tăng theo đường thẳng

Con người mệt mỏi, thiếu điểm tựa, rối trong cảm xúc và kỳ vọng. Coaching trở thành nơi họ tìm đến như một lối ra nhanh. Họ nghĩ rằng coaching là một phương thuốc một cách để họ thoát ra, đến với coach họ sẽ có lời khuyên, sẽ được dắt tay đi bước qua khỏi vùng mù mờ của mình. Nhưng họ không hiểu bản chất Coaching bởi vậy họ trông đợi Coach: chữa lành, đưa lời khuyên, định hướng thay họ hay giúp họ “cảm thấy khá hơn ngay”

Trong khi Coaching đúng nghĩa… không phải bất kỳ điều nào trong số những điều họ kỳ vong. Và rồi hệ quả ra sao? Sự lẫn lộn dẫn tới điều gì?

1.2 Rào cản gia nhập nghề Coach quá thấp

Bất kỳ ai cũng có thể tự xưng Coach, đúng vậy vì cũng chẳng có tổ chức hay cá nhân nào đi kiểm tra xem thật-giả thế nào, cũng chẳng ai hỏi Coach bằng hành nghề. Họ có thể làm một video truyền cảm hứng, có thể tổ chức một khóa học 2 ngày, vài câu nói đầy “năng lượng” chữa lành. Nhưng Coaching thực chất là sự kết hợp của: nghệ thuật quan sát ; khoa học nhận thức, năng lực phản tư và triết lý nghề vững vàng  

Nghề Coach một ngày bỗng trở nên hỗn loạn khi số người “nghĩ mình đang Coaching” nhiều hơn số người thật sự hiểu nghề. Nhiều người thấy Coach là người hướng dẫn, nhiều người thấy Coach dạy học, nhiều người nghĩ coach là người truyền cảm hứng, là diễn giả. Thế là đâu đâu cũng có Coach

1.3 Người hành nghề đi nhanh nhưng nền tảng tư duy chưa kịp sâu

Nhiều Coach muốn có khách nhanh, muốn lập tức có ngay những hợp đồng tiền triệu. Nhưng Coaching là nghề không có đường tắt.

Không có shortcut cho khả năng hiện diện.

Không có shortcut cho năng lực đọc nội tâm, khơi gợi tiếng nói bên trong.  

Không có shortcut cho tư duy phân biệt vai trò, nhận biết coach ở đâu và khách hàng ở chỗ nào.

Khi Coach thiếu nền tảng, họ dựa vào kỹ thuật hỏi với tất cả những mô hình có thể họ đã học, đã đọc hoặc chỉ lên mạng tìm kiếm và làm theo. Thế nên kỹ thuật có thể đúng nhưng tinh thần sai → nghề bị biến dạng.

2. Vấn đề không nằm ở thị trường mà ở năng lực phân biệt của người Coach

Một Coach chuyên nghiệp chắc chắn sẽ không bị thị trường quyết định họ là ai mà chỉ có năng lực phân biệt mới làm được điều đó. Coach cần phân biệt rất rõ:

– Coaching ≠ Mentoring  

– Coaching ≠ Therapy  

– Coaching ≠ Training  

– Coaching là một tiến trình nhận thức, không phải chỉ “hỏi câu hay”

Nếu Coach không phân biệt được chính nghề mình đang làm, không làm đúng vai trò của mình, thì hiển nhiên họ đang làm sai nghề. Coaching không nguy hiểm. Người làm Coaching sai mới nguy hiểm.

3. Điều gì khiến Coach bị lẫn vào đám đông?

Dựa vào kỹ thuật thay vì triết lý nghề : Coach hỏi nhiều nhưng hiểu ít khi thiếu triết lý.

Không có “giọng nghề” riêng: Coach thiếu bản sắc sẽ nhạt. Coach có giọng nghề sẽ sáng bằng sự chính xác.

Cố dẫn đường thay vì thắp sáng đường: Coaching không phải là nghề dẫn đường. Coaching chiếu sáng để người học tự thấy đường.

4. Con đường đi đúng giữa hỗn loạn

Coach cần ba trụ nội lực:

TRỤ 1 – Tư duy gốc nội lực: “Coach không sửa con người. Coach mở ánh sáng để họ tự sửa mình.”

TRỤ 2 – Sự hiện diện chính xác: Một câu hỏi đúng lúc có giá trị hơn 20 câu hỏi kỹ thuật. Thế nên chẳng có một bộ câu hỏi nào để dùng cho mọi trường hợp mà Coach cần sống trong câu chuyện của khách hàng để tìm được câu hỏi mình cần hỏi.

TRỤ 3 – Phương pháp luận rõ ràng: Không để bó buộc mà để không lạc vai. Coach không nên phụ thuộc 100% vào kỹ thuật nào dẫn đến việc mình không hiện diện được trong cách phiên coach. Càng không cố gắng để đạt bằng được kết quả để chứng minh mình có ích. Vì như vậy Coach sẽ lạc mất vai trò của mình.

5. Hỗn loạn có phải điều xấu?

Câu trả lời là Không. Hỗn loạn thức chất là một bài kiểm tra mà ở đó Coach được kiểm tra độ vững, nền tảng triết, khả năng phân biệt các vai trò, vị trí nghề nghiệp của bản thân. Hỗn loạn không phá nghề. Hỗn loạn chỉ loại bỏ những phiên bản yếu của nghề. Nghĩa là ai không qua được bài tét sẽ phải dừng lại.

Khi thị trường ồn ào, người đủ sâu sẽ tự sáng

Coach giỏi không sáng nhờ kỹ thuật, không sáng nhờ các chứng chỉ sưu tầm được, không sáng vì được học nhiều. Coach sáng nhờ nội lực, nhờ sự hiện diện và khả năng nhìn thấy điều khách hàng chưa thấy.

Nếu bạn còn băn khoăn:  

“Tôi đã đứng đúng vị trí người Coach chưa?”  

“Tôi có đang hiểu bản chất Coaching chưa?”  

Thì đó không phải dấu hiệu yếu.  

Đó là lời mời bước vào hành trình học lại từ gốc.

Nếu bạn muốn trở thành Coach đúng nghĩa, có triết lý sắc sảo và nền tảng vững vàng, hãy tham gia Coach Training – Mindset Coaching Academy.

© Mindset Coaching Academy

Nội dung này thuộc bản quyền MCA – xin đừng dùng lại khi chưa được phép. Cảm ơn bạn vì giữ sự tinh tế trong chia sẻ.