Có câu chuyện đáng buồn thế này. Tôi tổ chức một khoá đào tạo với mức giá sinh viên (500k/người, cho khoá học 1 ngày) và nhờ học trò của mình share. Sau vài ngày tôi hỏi thì nhận được câu feedback rất chân thật: “Không có tiền học”. Tôi nghe xong buồn ngang, không hẳn vì tôi không bán được khoá học đó mà là ở tư duy của các bạn trẻ rất hiện hữu: chờ đợi “miễn phí”, và “tôi biết rồi”. Tôi biết hành trình các bạn còn dài và từ từ các bạn cũng nhận ra nhưng cái tôi muốn vẫn là việc giúp các bạn bớt đi sự lãng phí nhất là lãng phí thời gian

“Không có bữa ăn nào miễn phí”, Chắc bạn đã nghe mãi câu này rồi nhỉ. Bạn hiểu thế nào về câu nói này? Có phải là: Nếu bạn muốn có một cuộc sống chất lượng, bạn phải chăm chỉ làm việc; Nếu muốn có bộ quần áo đẹp, bạn phải trả tiền mua nó; Muốn có một công việc tốt bạn phải nỗ lực làm việc, học tập, đầu tư kiến thức. Bất cứ cái gì bạn muốn có trong cuộc sống này cũng đi kèm với cái giá phải trả. Hiếm có gì hoàn toàn miễn phí. Rất hiếm. Có một thuật ngữ trong kinh tế gọi là “chi phí cơ hội” dùng để chỉ giá trị của những gì bạn phải từ bỏ để có được thứ khác. Bạn muốn có tiền đi học đầu tư thêm kiến thức thì bạn phải bỏ bớt trà sữa mỗi ngày chứ không phải là bạn đi tìm kiếm những khoá học miễn phí. Theo cách tương tự, nhiều bạn theo đuổi những thứ được gắn mác “miễn phí”, nhưng đánh đổi chi phí cơ hội được tính bằng thời gian, cảm xúc, sức khỏe, các mối quan hệ và rất nhiều cơ hội khác. Có nhiều khi một thứ tưởng chừng là rẻ lại khiến chúng ta phải trả một cái giá rất đắt. 

Tôi cũng có nhiều chương trình miễn phí vì bản thân tôi vẫn muốn cho đi nhiều nhưng cái mà tôi nhận được sau những lần tôi làm miễn phí đó là:

1. Mức độ cam kết sẽ rất thấp thậm chí bằng không và theo đó giá trị cho quá trình học cùng không có. Cả quá trình đồng hành cùng các bạn tôi nhận ra các bạn rất dễ bỏ cuộc, tôi luôn phải chạy theo để nhắc nhở các bạn và nó khiến cho công việc huấn luyện, kèm cặp các bạn trở thành người chủ động trái với nguyên tắc của tôi. Tất nhiên hiệu quả sau cùng không cao nhưng bản thân tôi mong đợi. Đấy là chương trình miễn phí này các bạn phải cam kết với trường mà còn vậy, nếu là một chương trình miễn phí nào đó, liệu các bạn đi được bao lâu.

2. Rất thiếu nỗ lực để thay đổi bản thân: Khi ngồi làm việc cùng tôi thì rất quyết tâm, nhưng khi về nhà thì mọi thứ lại về điểm xuất phát. Tâm lý của người trẻ có một điểm chung là dễ nản, dễ bị ảnh hưởng bởi năng lượng xung quanh nên khi tôi ép các bạn vào một chương trình gắt gao thì hầu như bỏ cuộc với rất nhiều lý do. Nếu các bạn bỏ tiền mua các chương trình huấn luyện thì tôi tin các bạn không dễ bỏ cuộc vì ít nhất các bạn cũng tiếc đồng tiền mà mình đã bỏ ra.

Vậy thì các bạn mong đợi gì ở sự miễn phí: bạn nhận được giá trị mà không cần trả tiền, hay là việc bạn lấy quyền của người mua để đối xử ngược lại với người bán (free) một cách thiếu tôn trọng. Và cái mà tất cả chúng ta nhận về là gì: đó là chẳng ai có được gì hết. Miễn phí có thực sự là điều bạn cần hay không?

Bạn muốn có được những giá trị thì cần phải đầu tư. Đó là bài học kinh tế. Tại sao bạn có tiền uống trà sữa mỗi ngày những lại không có tiền đi học.

CELINA KHÁNH AN